Атырау облысында да биыл 6 мектеп ашылады. Тағы бір мектеп қазанда пайдалануға беріледі деп күтілуде. Жалпы, 2026-2027 оқу жылында Атырау облысында 155,5 мың оқушы білім алады. Бүгінде облыста 210 мектеп жұмыс істеп жатыр. Бір қарағанда бәрі жақсы сияқты. Бірақ облыста құрылысы немесе жөндеуі кешіккен мектептер, үш ауысымды оқу проблемасы әлі де шешілмей отыр.
Атырау облысы әкімі Болат Ақшолақовтың айтуынша, 1 қыркүйек күні пайдалануға берілетін 6 мектептің жалпы сыйымдылығы 3 580 орынға шақталған. Олардың қатарында Атырау қаласындағы Драма театры ауданындағы 2 000 орындық мектеп, «Көктем-2» шағынауданы мен Еркінқала-2 ауылындағы 600 орындық мектептер, Дамбы ауылындағы 300 орындық мектеп, Қызылқоға ауданының Жамансор ауылындағы 80 орындық мектеп-интернаты бар. Бұған қоса, биылғы қазанда Индер ауданының Есбол ауылында салынып жатқан 320 орындық орта мектеп ашылады деп жоспарланған.
Дегенмен мұнайлы өңірде әлі күнге дейін үш ауысымды оқыту мен апатты жағдайдағы мектептердің мәселесі өзекті күйінде қалып отыр. Алдыңғы оқу жылында Атыраудың бес мектебі үш ауысымды режимде білім берген еді. Алайда жаңа нысандар ашылғасын да үш ауысымды мектеп мәселесі толық шешілмейді. Биылғы оқу жылында да әлі үш мектеп сол қалпы білім беруін жалғастырады.
«Облыста жеті апатты мектеп бар. Оның біреуі – Индер ауданындағы Қ.Есқалиев атындағы мектептің дайындығы 95%-дай, нысанды биыл пайлалануға береміз деп отырмыз. Тағы бес мектептің құрылысы жүріп жатыр, ал біреуінің жобалық-сметалық құжаттамасы дайындалуда. Жұмыстың барлығын 2027 жылғы тамызға дейін аяқтау көзделген. Нәтижесінде, облыстағы үш ауысымды оқыту мен апатты білім беру нысандарының мәселесі толығымен шешімін табады», – деді облыс әкімі Болат Ақшолақов.
Демек, балаларға тағы бір жыл шыдай тұруға тура келеді деген сөз. Жергілікті тұрғындар арасында «Атырау күндердің күнінде вахталық қалашыққа айналады» деген пікір желдей есіп жүргенімен, Атырауда соңғы жылдары халық саны көбейіп келеді. Бұл жағдайға демографиялық өсіммен бірге, көшіп келушілер қатарының көбеюі де әсер етіп отыр.
Сөзіміз дәлелді болу үшін нақты деректі алға тартайық. 2026 жылдың шілде айындағы мәліметке сәйкес, облыс халқының саны 718 250 адамға жеткен. Және бір қызығы, тұрғындардың басым бөлігі қалалық жерде шоғырланған.
Ұлттық статистика бюросының Атырау облысы бойынша департаменті басшысы Нұржан Құмарғалиевтің айтуынша, қазір қалалық жерде 393 727 адам, ал ауылдық жерлерде 324 523 адам тұрады. Яғни өңір халқының 54,8 пайызы қалада, 45,2 пайызы ауылда өмір сүреді. Мұны неге айтып отырмыз? Халық көбейген сайын азық-түлікке, тұрғын үй, жаңа жұмыс орындарына ғана емес, балабақша, мектепке дейінгі ұйымдар мен мектепке сұраныс артады. Атыраудың әлі күнге дейін мектептерге қатысты проблемалық мәселелерді, сұраныстарды толық жаба алмай отырғанының бір себебі осында. Сондықтан мамандар білім инфрақұрылымын жоспарлау тек қазіргі қажеттілікке емес, демографиялық болжамға негізделуі тиіс екенін айтады.
Қазір ата-аналарды алаңдатып отырған бірнеше мәселе бар. Соның бірі – облыстағы Жолдасқали Досмұхамедов атындағы облыстық лицей мектептің ғимараты. Балаларды 7-сыныптан бастап арнайы емтихан арқылы қабылдайтын бұл мектеп физика-математика, химия-математика бағытында білім береді. Шәкірттері түрлі олимпиадаларда топ жарып, 10-сыныпта-ақ білім грантын жеңіп алып жүрген мектеп ғимараты жаңа оқу жылына дайын емес. Шамамен осыдан 2 ай бұрын тосыннан өрт шыққандықтан бірінші қыркүйекте шәкірттерін қабылдай алмайды. Амалсыздан балаларды басқа ғимаратта оқытуға мәжбүр болып отыр.
– Осы мектепке балаларымыз кезінде арнайы емтиханмен өтті. Білім сапасына сөзіміз жоқ. Мектептің уақытша жаңа ғимараты туралы ақпаратты естіп, уайымдап отырмыз. Қаланың бір шетінен уақытша ғимарат алған, оның орналасу локациясы біз үшін ыңғайсыз әрі алыс. Сабақ басталған уақытта қалада көлік кептелісі күшейіп, жол қатынасы қиындайды. Менің үйімде жеке көлік жоқ. Немеремді автобуспен жібере алмаймын, біріншіден, сабаққа кешігеді, екіншіден, жаңа локацияға үйренбеген. Ал такси құны барып келуіне 4000 теңге шығарып тұр. Асханада ішетін тамағына кемінде 1000 теңге керек десек, күніне бір бала үшін 5000 жұмсау аз ақша емес, бұл – аптаға 35 мың теңге такси мен тамаққа кетеді деген сөз. Мектебіміз ең болмағанда бірінші тоқсан біткенше жөнделсе екен. Жанымызды шүберекке түйіп бала деп отырғанда, мектептің қаланың түбіне қоныс аударуы қиын болып тұр, – дейді немересіне алаңдаған Талжібек Қажығали.
Ал ата-аналардың ендігі бір тобы қолданыстағы мектептердің материалдық-техникалық базасына алаңдаулы. Бұл мәселе Атырау қаласындағы №8 мектепке қатысты болып отыр. Өтешқали Атамбаев атындағы №8 орта мектеп күрделі жөндеуден өткенімен, оның материалдық-техникалық базасын толық жаңармаған.
Ата-аналар бірқатар мамандандырылған кабинеттердің, зертханалық құралдардың және оқу жабдықтарының жеткіліксіз екенін айтып отыр.
Олардың мәліметінше, физика мен химия пәндері бойынша зертханалық жұмыстарды толыққанды өткізуге қажетті құралдар мен реактивтер жетіспейді. Еңбек пәніне қажетті жабдықтар да жоқ.
Сондай-ақ ата-аналар STEM кабинеттері мен бірқатар пәндер бойынша мамандандырылған кабинеттерді жабдықтау, кітапхана қорын жаңарту, жиһаздарды ауыстыру және ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға арналған жағдайды жақсарту қажет деп есептейді. Атырау облысының бас мұғалімі Марат Әбуов бұл мәселеден хабардар екенін айтты.
– Қазіргі уақытта мектептің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасына 187,1 млн теңге көлемінде бюджеттік өтінім берілді, – деді ол.
Алайда бұл қаржының бөлінуі әзірге бюджет процесіне байланысты. Білім басқармасы облыс бюджетінің кіріс бөлігінің болжамы орындалмауына байланысты 2026 жылғы бюджетті нақтылау бойынша мәслихат сессиясы әлі өткізілмегенін хабарлады. Шыны керек, Атырау облысы қазіргі уақытта Қазақстан бойынша материалдық базаны жақсартудың қаржыландыру мәселесі шешілмеген аутсайдер облыстардың қатарына кіріп отыр. Бұл – Үкіметтің селекторлық отырысында айтылған ресми мәлімет.
Білім беру инфрақұрылымын жаңарту бағытындағы жұмыстар Атыраумен ғана шектелмейді. Республикалық деңгейде жаңа оқу жылына дейін физика, химия, биология және робототехника бойынша 500 пәндік кабинетті сатып алу жоспарланған. Жыл соңына дейін олардың саны 1,4 мыңнан асуға тиіс.
Бұл қазіргі мектепке қойылатын талаптың өзгергенін көрсетеді. Бұрын негізгі мәселе «мектепке орын жетеді ме?» деген сұрақ болса, бүгінде оған «сол мектепте сапалы білім алуға жағдай бар ма?» деген сұрақ қосылып отыр.
Атыраудың тәжірибесі осы екі мәселенің қатар жүруі керектігін көрсетеді. Бір жағынан, жаңа мектептер салынып, үш ауысым қысқарып келеді. Екінші жағынан, бұрыннан жұмыс істеп тұрған мектептердің материалдық базасын жаңарту қажет.
Облыс әкімі Болат Ақшолақовтың мәліметінше, өңірдегі жеті апатты мектеп мәселесін 2027 жылғы тамызға дейін шешу жоспарланған. Алайда оның орындалуы жаңа ғимараттардың уақытында тапсырылуына ғана емес, оқушы санының өсуіне, мектептерді педагогтермен қамтамасыз етуге және жаңа нысандарды толық жабдықтауға да байланысты.
Білім – ең алдымен ұрпақ тәрбиесі, ал саналы, білімді ұрпақ – болашаққа салынған инвестиция екені белгілі. Сондықтан жаңа мектептер заманауи зертханалармен, STEM және робототехника кабинеттерімен, спорттық және инклюзивті инфрақұрылыммен жабдықталса, ал қолданыстағы мектептер мұндай базадан айырылса, білім сапасындағы айырмашылық сақталуы мүмкін.
Демек, №8 мектепке қатысты ата-аналардың көтерген мәселесі осы үлкен процестің бір бөлігі ретінде қаралуға тиіс. Атырау үшін бүгінгі міндет – оқушыға жай ғана мектептен орын табу емес, әр оқушыға сапалы білім алуға бірдей мүмкіндік беру.
Жаңа мектептер үш ауысым мәселесін азайтады. Ал қолданыстағы мектептерді жүйелі түрде жаңарту – білім сапасының келесі маңызды кезеңі. Айтпақшы, Атыраудағы Еркінқала-2 ауылындағы мектеп мәселесін бұған дейін біз көтердік. Жоспар бойынша осыдан бірнеше жыл бұрын пайдалануға берілуі тиіс мектеп, құрылысы ұзаққа созылуы салдарынан биыл қыркүйекте ғана есігін ашқалы отыр. Дәл осы мектептің қабырғалары қолданысқа берілмей жатып сөгіліп жатқанын бұған дейін жазған болатынбыз. Жаңа оқу жылында балаларды қабылдағалы отырған бұл мектептің құрылыс сапасы аз уақыт ішінде қаншалықты өзгере қойғаны белгісіз. Оны енді уақыт көрсетеді. Бастысы, балалар қауіпсіз әрі заманауи ғимаратта сапалы білім алса дейміз.
Баян ЖАНҰЗАҚОВА,
Атырау облысы
